Slimme thermostaat of klokthermostaat: wat bespaart echt meer?

Wie zijn energierekening omlaag wil krijgen, komt al snel bij de thermostaat uit. Verwarming is in de meeste Nederlandse huizen de grootste energiepost, dus elke graad die je slimmer stookt, merk je in je portemonnee. Winkels en energieleveranciers zetten slimme thermostaten graag in de etalage, maar een eenvoudige klokthermostaat doet in veel gevallen ook al veel goed.

De vraag is dus niet welke thermostaat het modernst is, maar welke in jouw situatie meer oplevert. In dit artikel zetten we de kosten, het gebruiksgemak en de werkelijke besparing naast elkaar, zodat je een keuze kunt maken die bij jouw huis en leefpatroon past.

Het verschil in een notendop

Een klokthermostaat werkt met een vast programma. Je stelt in op welke tijden de verwarming aan of lager moet, bijvoorbeeld ‘s ochtends om zeven uur naar 19 graden en ‘s avonds om half elf terug naar 15 graden. Daarna doet hij elke dag hetzelfde, tenzij je handmatig ingrijpt.

Een slimme thermostaat gaat verder. Je bedient hem via een app, ook als je niet thuis bent. Veel modellen leren van je gewoontes, houden rekening met het weer of zien via de locatie van je telefoon wanneer je naar huis komt. Sommige werken samen met slimme radiatorknoppen, zodat je per kamer kunt regelen.

Wat kost het je?

Een eenvoudige klokthermostaat is vaak voor een paar tientjes te koop en zelf te installeren als je bestaande aansluiting geschikt is. Een slimme thermostaat kost doorgaans enkele honderden euro’s, en wie er losse radiatorknoppen bij wil, is al snel nog meer kwijt. Daarnaast vragen sommige merken een abonnement voor extra functies.

Die hogere aanschafprijs moet je terugverdienen met een lager gasverbruik. Bij een gemiddeld huishouden kan dat een paar jaar duren. Gebruikte je eerst een handmatige thermostaat zonder programma, dan is de winst groter dan wanneer je al een goed ingestelde klokthermostaat had.

Waar de besparing vandaan komt

Besparing ontstaat vooral doordat de verwarming lager staat wanneer niemand er warmte nodig heeft: ‘s nachts, overdag als je werkt en tijdens een weekendje weg. Volgens algemene vuistregels scheelt één graad lager stoken al gauw enkele procenten op je gasverbruik. Dat principe geldt voor beide soorten thermostaten.

Een klokthermostaat haalt die winst alleen als jouw dagen voorspelbaar zijn en je het programma ook echt instelt. Een slimme thermostaat heeft het voordeel bij onregelmatige schema’s: werk je in ploegendiensten, werk je deels thuis of ben je vaak onverwacht later, dan past hij zich makkelijker aan. Ook met opentherm-aansturing, die veel slimme modellen ondersteunen, kan je cv-ketel efficiënter op een lagere temperatuur branden.

Wil je modellen naast elkaar zien voordat je iets koopt, dan vind je bij De Grote Gadgets Gids vergelijkingen van allerlei gadgets voor in en om het huis. Let bij elke vergelijking vooral op of een thermostaat geschikt is voor jouw ketel of warmtepomp.

Gebruiksgemak in de praktijk

Het programmeren van een klokthermostaat is niet voor iedereen een feestje. Kleine knopjes en een beperkt scherm zorgen ervoor dat veel mensen het programma nooit aanpassen of uiteindelijk alles handmatig regelen. Dan blijft er weinig over van de besparing. Een app is voor de meeste mensen overzichtelijker en geeft vaak ook inzicht in je verbruik.

Toch heeft eenvoud ook voordelen. Een klokthermostaat heeft geen wifi nodig, krijgt geen updates en blijft gewoon werken als een app of server een keer hapert. Voor oudere bewoners of mensen die geen zin hebben in techniek kan dat juist prettig zijn.

Welke past bij jou?

Er is geen thermostaat die voor iedereen het beste uitpakt. Een paar vragen helpen je kiezen:

• Zijn je dagen voorspelbaar? Dan haalt een goed ingestelde klokthermostaat veel winst.
• Ben je vaak op wisselende tijden thuis? Dan verdient een slimme thermostaat zich sneller terug.
• Wil je per kamer verwarmen? Dan is een slim systeem met radiatorknoppen interessant.
• Heb je een krap budget? Begin met een klokthermostaat en stel hem zorgvuldig in.
• Heb je een warmtepomp? Controleer eerst welke thermostaat de fabrikant adviseert.

Meer halen uit elke thermostaat

Welke thermostaat je ook kiest, je gedrag bepaalt een groot deel van de besparing. Zet de verwarming een half uur voor je naar bed gaat al lager, houd binnendeuren dicht en ontlucht je radiatoren aan het begin van het stookseizoen. Een lagere aanvoertemperatuur op je cv-ketel kan daarnaast veel schelen, los van de thermostaat.

Een slimme thermostaat is dus geen wondermiddel, maar wel een handig hulpmiddel voor wie een wisselend ritme heeft of graag inzicht wil in zijn verbruik. Heb je een vast ritme en ben je bereid het programma goed in te stellen, dan kom je met een klokthermostaat een heel eind. Kijk eerlijk naar hoe jij leeft en woont, en kies de thermostaat die je ook echt goed gaat gebruiken.